Nie tylko opieka, ale też samodzielność. Warmia i Mazury nagrodziły aktywnych seniorów

Podwiezienie sąsiada do lekarza, wspólna kawa, zajęcia z nowych technologii czy zwykła ławka, na której można porozmawiać. Takie działania potrafią zmienić codzienność osób starszych bardziej, niż mogłoby się wydawać. W Olsztynie rozmawiano o tym, jak tworzyć miejsca przyjazne seniorom, a przy okazji nagrodzono ludzi, którzy już dziś pomagają innym zachować aktywność i niezależność. Wśród laureatów konkursu „Potrzebni 2026” znaleźli się społecznicy i organizacje z różnych części Warmii i Mazur.

Starzenie się nie musi oznaczać rezygnacji z dotychczasowego życia. Wiele zależy jednak od warunków, w jakich mieszka starsza osoba, dostępności usług i tego, czy ma wokół siebie ludzi, na których może liczyć.

Właśnie tym zagadnieniom poświęcono konferencję zorganizowaną w Olsztynie z okazji Międzynarodowego Dnia Osób Starszych. Wydarzenie odbyło się pod hasłem „Godne starzenie zaczyna się od domu – mieszkalnictwo i przestrzeń przyjazna seniorom”.

Spotkanie miało również drugą, bardziej osobistą część. Ogłoszono wyniki warmińsko-mazurskiego konkursu „Potrzebni 2026”, wyróżniającego aktywnych seniorów oraz inicjatywy poprawiające jakość ich codziennego życia.

W Olsztynie rozmawiano o domach, w których można bezpiecznie się starzeć

Winda, poręcz przy schodach, dobrze oświetlone przejście czy ławka ustawiona przy chodniku. To szczegóły, które dla młodszej osoby mogą pozostawać niemal niezauważalne. Dla seniora bywają natomiast warunkiem samodzielnego wyjścia z mieszkania.

Podczas konferencji zwracano uwagę, że przyjazne starzenie się wymaga odpowiednio zaprojektowanych mieszkań, budynków i całych osiedli.

Marcin Kuchciński, marszałek województwa warmińsko-mazurskiego, podkreślał znaczenie rozwiązań pozwalających osobom starszym możliwie długo zachować niezależność.

„Jako samorząd województwa chcemy wspierać rozwiązania, które pozwalają mieszkańcom naszego regionu jak najdłużej żyć samodzielnie i aktywnie – w swoich domach i swoich lokalnych społecznościach”.

Marszałek wskazywał również na potrzebę zapewnienia dostępu do sklepów, przychodni, transportu, terenów zielonych i miejsc spotkań.

W programie znalazły się zagadnienia dotyczące mieszkalnictwa senioralnego, programów mieszkaniowych oraz badań nad sytuacją samotnych osób starszych w województwie warmińsko-mazurskim.

Przedstawiono także koncepcję cohousingu senioralnego, czyli modelu zamieszkania łączącego prywatność z możliwością korzystania ze wspólnych przestrzeni i wzajemnego wsparcia. Jednym z omawianych przykładów była kamienica międzypokoleniowa w Warszawie.

Takie rozwiązania pokazują, że polityka senioralna nie ogranicza się do opieki zdrowotnej. Równie ważne jest otoczenie, które pozwala wyjść z domu, spotkać znajomych i nadal uczestniczyć w życiu społecznym.

Konkurs Potrzebni 2026 pokazał, ile można zmienić dzięki sąsiedzkiej pomocy

Jedną z najważniejszych postaci tegorocznego konkursu została Danuta Borecka, sołtyska Podleśnego w gminie Braniewo. Otrzymała nagrodę główną w kategorii Aktywny Senior/Seniorka.

Jej działalność trudno zamknąć w jednej dziedzinie. Angażuje się w kulturę, wolontariat, sport i pomoc sąsiedzką. Organizowała „Kawiarenki Obywatelskie – z seniorem przy kawie”, współtworzyła inicjatywę „Ławeczka Seniorów” oraz słuchowiska „Plotkarski Ekspres”.

Za tymi nazwami stoją spotkania, rozmowy i zachęcanie osób starszych do wychodzenia z domu. Jest też pomoc znacznie bardziej bezpośrednia. Danuta Borecka wozi seniorów do lekarza i pomaga im w zakupach.

Działa ponadto w Radzie Seniorów, współpracuje z Fundacją Żółty Szalik, Braniewskim Klubem Sportowym „Szybki Struś” i Kołem Gospodyń Wiejskich „Podlesianki”.

W kategorii aktywnych seniorów doceniono również innych mieszkańców regionu.

Antoni Jarnutowski z Iławy otrzymał wyróżnienie za działania integrujące osoby starsze oraz przeciwdziałanie samotności.

Wyróżniono także Danutę Ceglarską z Barcian, zaangażowaną w działalność Koła Gospodyń Wiejskich, rady seniorów, uniwersytetu trzeciego wieku i przedsięwzięcia charytatywne.

Wśród docenionych znalazł się Zygmunt Raczkowski z Giżycka, który od lat wspiera aktywność seniorów. Prowadzi między innymi zajęcia z szachów i brydża oraz angażuje się w działalność organizacji seniorskich.

Trzecie miejsce przyznano Łucji Kuczyńskiej, związanej z miejscowością Blanki. Jest współzałożycielką stowarzyszenia „Babki Zielarki”, które pielęgnuje tradycje zielarskie, kulinarne i rękodzielnicze Warmii. Organizuje również Festiwal Ziół w Blankach.

Drugie miejsce zdobył Krzysztof Krauze z Olsztyna, działający na rzecz seniorów i organizacji pozarządowych. Angażuje się w edukację zdrowotną, współpracę z uczelniami oraz popularyzowanie nowych technologii wśród starszych osób. Jest także wolontariuszem radia SoVo i inicjatorem oddziału „Stacji Pro Senior”.

To różne historie, ale łączy je jedno: aktywność nie kończy się wraz z przejściem na emeryturę. Czasem właśnie wtedy pojawia się przestrzeń na działalność, która pomaga również innym.

Od świetlicy na Zatorzu po piknik w Biskupcu. Nagrodzono także wspólne inicjatywy

Konkurs „Potrzebni 2026” wyróżnił nie tylko poszczególne osoby, ale również przedsięwzięcia organizowane przez instytucje i grupy społeczne.

Pierwszą nagrodę w kategorii Najlepsza Inicjatywa Seniorska otrzymała Akademia Aktywnego Seniora przy Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Biskupcu za piknik „Powitanie lata”.

Wydarzenie łączy występy artystyczne, aktywność fizyczną, edukację i spotkania seniorów z różnych części województwa. Uczestnicy nie są jedynie odbiorcami przygotowanego programu. Sami współtworzą występy, konkursy i dekoracje.

Drugą nagrodę przyznano Fundacji Słuchaj i Usłysz z Olsztyna za „Świetlicę Seniorów”.

Działania fundacji obejmują między innymi mieszkańców Zatorza. Organizowane są spotkania, warsztaty, wyjścia kulturalne i kawiarenka społeczna. Prowadzona jest także grupa wsparcia dla bliskich osób chorujących na Alzheimera i inne choroby otępienne.

Według materiałów konkursowych w codziennych zajęciach uczestniczy 10–12 osób w wieku od 65 do 92 lat. To przykład kameralnej działalności, która daje możliwość regularnego kontaktu z innymi.

Trzecie miejsce zdobyła inicjatywa „Aktywni dla społeczności”, realizowana przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Mrągowie i Mrągowski Klub Seniora.

Seniorzy współpracują tam z placówkami edukacyjnymi, prowadząc między innymi zajęcia kulinarne, plastyczne i spotkania z dziećmi. Od września 2026 roku działa również „Seniorski Telefon Życzliwości”, którego celem jest przeciwdziałanie samotności.

Wyróżnienia otrzymały ponadto inicjatywy z Nidzicy, Elbląga i Olsztyna, obejmujące między innymi występy artystyczne, edukację cyfrową, warsztaty oraz spotkania integracyjne.

W kategorii Samorząd z Modelowo Działającą Radą Seniorów nie wyłoniono laureatów.

Organizatorem konkursu była Federacja Organizacji Socjalnych Województwa Warmińsko-Mazurskiego FOSa, a partnerami Warmińsko-Mazurska Rada Seniorów i Samorząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego.

Konferencja i konkurs pokazały dwa uzupełniające się obszary działań. Pierwszy to mieszkania, transport i przestrzeń publiczna, które pozwalają starszym osobom zachować samodzielność. Drugi to relacje międzyludzkie, bez których nawet najlepiej zaprojektowane otoczenie nie rozwiąże problemu samotności.

Czasem potrzebna jest duża zmiana w sposobie planowania osiedla. Innym razem wystarczy ktoś, kto zaprosi na spotkanie, pomoże zrobić zakupy albo po prostu znajdzie chwilę na rozmowę. Właśnie takie działania zostały dostrzeżone podczas tegorocznego konkursu na Warmii i Mazurach.