Ponad 102 mld zł na ochronę ludności. Samorządy dostaną pieniądze

Schrony, zapasy wody i żywności, niezależne zasilanie szpitali oraz lepiej przygotowane jednostki OSP – na te zadania państwo chce przeznaczyć ponad 102 mld zł. Program obejmie lata 2027–2031, a znacząca część pieniędzy ma trafić do samorządów, także na Warmii i Mazurach. W planach znalazły się również szkolenia, które mają przygotować mieszkańców do samodzielnego działania podczas pierwszych 72 godzin kryzysu.

Rząd przyjął Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027–2031. Łączna wartość zaplanowanych nakładów wynosi co najmniej 102,3 mld zł. Finansowanie rozłożono na pięć lat, co ma ułatwić prowadzenie inwestycji i stopniowe zwiększanie gotowości służb oraz samorządów.

• Pieniądze mają trafić na schrony, magazyny i szpitale
• OSP otrzymają cztery profile zadań
• Szkolenia mają przygotować na pierwsze 72 godziny

Pieniądze mają trafić na schrony, magazyny i szpitale

Program przedstawiony przez Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie zakłada coroczne finansowanie ochrony ludności na poziomie co najmniej:

• 19,1 mld zł w 2027 roku,
• 19,7 mld zł w 2028 roku,
• 20,4 mld zł w 2029 roku,
• 21,2 mld zł w 2030 roku,
• 21,9 mld zł w 2031 roku.

Największymi odbiorcami środków mają być samorządy. Pieniądze zostaną przeznaczone między innymi na budowę nowych schronów i przystosowanie istniejących obiektów do ochrony ludności. Finansowane będą także miejsca doraźnego schronienia, magazyny oraz punkty, w których można będzie zabezpieczyć podstawowe zapasy.

Chodzi o utrzymanie dostaw wody pitnej, żywności, energii i ciepła również wtedy, gdy kryzys zakłóci normalne funkcjonowanie infrastruktury. Dla mieszkańców oznacza to, że planowane inwestycje nie ograniczą się do samych obiektów ochronnych. Istotne będą również zapasy, agregaty i rozwiązania pozwalające podtrzymać działanie najważniejszych usług.

Nowym elementem będzie komponent medyczny Szefa Obrony Cywilnej, którym jest minister spraw wewnętrznych i administracji. Ma on powstać w oparciu o szpitale i inne placówki podległe MSWiA. Placówki zostaną przygotowane do pracy w warunkach konfliktu zbrojnego, z możliwością prowadzenia zabiegów i funkcjonowania podczas długotrwałych przerw w dostawach prądu.

OSP otrzymają cztery profile zadań

Jednostki ochotniczych straży pożarnych mają zostać włączone w działania pomocowe i humanitarne wynikające z przepisów o ochronie ludności i obronie cywilnej. Docelowo w każdej gminie co najmniej jedna jednostka OSP ma zostać przygotowana do realizacji zadań w określonym profilu.

Plan obejmuje cztery specjalizacje:

• profil ewakuacyjny – pomoc w przemieszczaniu ludzi, zwierząt i mienia, organizowanie punktów załadunku, wsparcie osób o ograniczonej samodzielności oraz poszukiwanie osób zaginionych;
• profil logistyczny – przygotowanie tymczasowych miejsc zakwaterowania, zasilanie z agregatów, dystrybucja paliwa, zapewnienie wyżywienia oraz dostarczanie i uzdatnianie wody;
• profil medyczny – wsparcie tymczasowych punktów pomocy i doraźnych szpitali, udzielanie mobilnej pomocy oraz dostarczanie leków;
• profil humanitarny – obsługa obiektów zbiorowej ochrony i punktów pomocy, ostrzeganie mieszkańców oraz prowadzenie punktów ewidencyjno-informacyjnych.

Przygotowania mają być prowadzone na podstawie rekomendacji Komendanta Głównego PSP. Etap przygotowawczy zaplanowano na 2026 rok. W latach 2027–2030 gotowość modułów zadaniowych ma wzrosnąć z poziomu co najmniej 25 proc. do pełnej gotowości.

Na doposażenie i przygotowanie jednostek przewidziano minimum:

• 310 mln zł w 2027 roku,
• 330 mln zł w 2028 roku,
• 350 mln zł w 2029 roku,
• 370 mln zł w 2030 roku.

Największa część środków ma zostać przeznaczona na zadania logistyczne – 48 proc. Profil ewakuacyjny otrzyma 32 proc. pieniędzy, medyczny 12 proc., a humanitarny 8 proc. Taki podział pokazuje, że oprócz samego ratowania poszkodowanych duże znaczenie będzie miało zapewnienie ludziom wody, paliwa, żywności i tymczasowego miejsca pobytu.

Szkolenia mają przygotować na pierwsze 72 godziny

Program obejmuje także organizacje pozarządowe i działania edukacyjne. Powszechne Warsztaty Ochrony Ludności mają przekazywać praktyczną wiedzę zawartą w „Poradniku bezpieczeństwa”. Uzupełnieniem będzie Akademia Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, w ramach której uczestnicy będą ćwiczyć reagowanie na różne zagrożenia.

Zakres zajęć ma obejmować między innymi:

• rozpoznawanie zagrożeń i ocenę wiarygodności informacji,
• przygotowanie rodziny, domu, szkoły i miejsca pracy,
• postępowanie podczas alarmu i ewakuacji,
• reagowanie na pożar i przerwy w dostawie energii,
• ochronę przed zagrożeniami informacyjnymi,
• udzielanie pierwszej pomocy.

Zajęcia mają łączyć wiedzę z ćwiczeniami oraz angażować podmioty zajmujące się bezpieczeństwem, ratownictwem, edukacją, ochroną zdrowia, cyberbezpieczeństwem i pomocą społeczną. Elementem programu będzie również ogólnokrajowy dzień treningowy.

Założenie jest proste: w pierwszych 72 godzinach kryzysu mieszkańcy powinni być w stanie możliwie samodzielnie zadbać o siebie i bliskich. Dlatego obok inwestycji w schrony, sprzęt i zapasy przewidziano naukę konkretnych zachowań, które mogą ograniczyć skutki przerw w dostawach, ewakuacji lub innych zagrożeń.

na podstawie: Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki Olsztyn.