Planetarium w Olsztynie zmieni się w bazę księżycowych doświadczeń

W środku trwają jeszcze prace budowlane, ale kierunek zmian jest już wyraźny. Olsztyńskie Planetarium ma połączyć tradycyjne seanse z interaktywną podróżą na Księżyc, zadaniami dla przyszłych członków załogi i nowoczesną wystawą o eksploracji kosmosu. Po modernizacji odwiedzający nie będą już tylko patrzeć w gwiazdy – część z nich sprawdzi, jak wygląda codzienność poza Ziemią.

• Nowy projektor zastąpi urządzenie działające od ponad pół wieku
• Habitat Księżycowy przeniesie odwiedzających poza Ziemię
• Zmiana nazwy ma podkreślić szerszy program instytucji

Nowy projektor zastąpi urządzenie działające od ponad pół wieku

Modernizacja przy ul. Piłsudskiego 38 obejmuje zarówno budynek, jak i przygotowanie nowej oferty edukacyjnej oraz kulturalnej. W sali projekcyjnej pojawi się projektor gwiazdowy nowej generacji. Zastąpi analogowe urządzenie firmy Zeiss, wykorzystywane od 1973 roku.

Zmiany obejmą także ekran, nagłośnienie i fotele. Te ostatnie będą pochylane, co ma poprawić warunki oglądania seansów. Równolegle trwa przebudowa pozostałych części obiektu.

Większość robót rozbiórkowych i konstrukcyjnych została już wykonana. Wykonawca prowadzi obecnie prace przy ociepleniu ścian, wentylacji, instalacjach elektrycznych, stolarce i ścianach działowych. Do zakończenia inwestycji pozostają między innymi:

• wykończenie wnętrz,
• wykonanie instalacji teletechnicznych,
• montaż wyposażenia,
• zagospodarowanie terenu,
• pokrycie kopuły,
• renowacja elewacji.

„Budynek wyraźnie zmienia się z tygodnia na tydzień” – mówi kierownik budowy Tomasz Mróz. Jak dodaje, po zakończeniu robót konstrukcyjnych ekipa koncentruje się przede wszystkim na instalacjach i wykończeniu wnętrz.

Habitat Księżycowy przeniesie odwiedzających poza Ziemię

Największą nowością będzie interaktywna wystawa poświęcona eksploracji i zagospodarowaniu kosmosu. Szczególne miejsce zajmie na niej Księżyc. Ekspozycja obejmie 55 eksponatów podzielonych na siedem grup tematycznych.

Zwiedzanie ma opierać się nie tylko na oglądaniu. Odwiedzający wykonają zadania, podejmą decyzje i poznają problemy, z jakimi mogą mierzyć się ludzie funkcjonujący poza Ziemią. Centralną częścią wystawy będzie Habitat Księżycowy.

W tej przestrzeni uczestnicy będą mogli wcielić się w członków załogi bazy. Ich zadania obejmą między innymi:

• monitorowanie stanu habitatu,
• reagowanie na awarie,
• gospodarowanie wodą,
• zarządzanie energią,
• planowanie wykorzystania zapasów żywności.

W Habitatcie znajdzie się również symulator łazika księżycowego. Urządzenie działa obecnie w Stacji Kosmos w Galerii Aura. Od początku roku do połowy sierpnia skorzystało z niego ponad 8 tysięcy osób, co pokazuje, że część nowej oferty jest już sprawdzona i przyciąga odwiedzających.

Do ekspozycji trafi także autentyczny grunt księżycowy, który obecnie znajduje się w Obserwatorium Astronomicznym. Wirtualna podróż łazikiem po powierzchni Księżyca uzupełni tradycyjne pokazy i obserwacje. Dla odwiedzających oznacza to możliwość połączenia wiedzy z działaniem, zamiast ograniczenia wizyty do seansu na ekranie.

Zmiana nazwy ma podkreślić szerszy program instytucji

Rozbudowa oferty ma połączyć historię olsztyńskiej placówki z tematyką przyszłych misji kosmicznych. Prezydent Olsztyna Robert Szewczyk podkreśla, że modernizacja obejmuje nie tylko odnowienie budynku.

„Przez ponad 50 lat Planetarium pokazywało nam świat, którego nie można zobaczyć gołym okiem. Teraz czas na kolejny krok” – mówi Robert Szewczyk.

Od 1 stycznia 2027 roku Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne ma działać pod nazwą Centrum Lotów Kosmicznych ASTROSFERA. Nowa nazwa ma odzwierciedlać połączenie astronomii, astronautyki, edukacji i doświadczeń związanych z przyszłością eksploracji kosmosu.

„Nie chcemy wybierać między dziedzictwem a nowoczesnością, chcemy je połączyć” – mówi dyrektorka Planetarium Magdalena Pilska-Piotrowska.

Zgodnie z założeniami placówka zachowa funkcję planetarium, ale zyska również przestrzeń do nauki poprzez eksperyment i wykonywanie zadań. Jak podkreśla dyrektorka, celem jest przybliżenie kosmosu w sposób bardziej namacalny – nie tylko przez oglądanie, lecz także przez doświadczenie.

Wykonawcą robót jest firma Rembud z Przasnysza. Umowę podpisano 8 września 2025 roku, a po rozszerzeniu zakresu prac jej wartość wynosi 47,45 mln zł brutto. Dodatkowe roboty obejmują między innymi dostosowanie części BWA do wymogów przeciwpożarowych.

Zakończenie prac budowlanych zaplanowano do końca listopada 2027 roku. Inwestycja jest realizowana w ramach programu Fundusze Europejskie dla Warmii i Mazur 2021–2027, z udziałem środków Unii Europejskiej i budżetu państwa.

na podstawie: Urząd Miasta Olsztyna.