Kapliczka w Brąswałdzie wróciła do dawnych proporcji. Renowacja kosztowała ponad 69 tys. zł

Jasna elewacja i kobaltowe nisze to najbardziej widoczny efekt prac przy kapliczce w Brąswałdzie. Pod tynkami konserwatorzy znaleźli ślady przebudowy, która zmieniła jej wygląd i proporcje. Obiekt z 1786 roku odzyskał wcześniejszy układ architektoniczny. Nadal służy parafii, nie jest więc wyłącznie pamiątką z przeszłości.

• Odkrywki odsłoniły wcześniejszy układ kapliczki
• Wapienna biel, kobalt i naprawione drewniane elementy
• Kapliczka nadal służy parafii

Odkrywki odsłoniły wcześniejszy układ kapliczki

Całkowity koszt renowacji przekroczył 69 tys. zł. Powiat Olsztyński sfinansował prace przy wsparciu 25 tys. zł z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Kapliczka znajduje się w Brąswałdzie, w gminie Dywity, u podnóża wzgórza z kościołem pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej.

Po usunięciu późniejszych tynków i wykonaniu odkrywek okazało się, że obiekt był przebudowany. Zmieniono kształt i rozmieszczenie bocznych nisz, a od frontu dobudowano fragment muru. Prace konserwatorskie pozwoliły odtworzyć wcześniejsze proporcje kapliczki oraz fakturę tynków.

„Temat, który wydawał się prosty, okazał się trudny” – ocenił Mirosław Jonakowski, Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Więcej aktualności z Olsztyna znajdziesz na stronie głównej wiadomosciolsztyn.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na wiadomosciolsztyn.pl/wydarzenie.

Wapienna biel, kobalt i naprawione drewniane elementy

Elewację pomalowano na ciepły, wapienny odcień bieli, a nisze nawiązują kolorem do kobaltowego nieba. Zdemontowano drewniany płotek, którego nie uznano za pierwotny element kapliczki. Zadaszenie pozostało, bo nie udało się ustalić, jak wyglądało w najstarszej wersji obiektu.

Konserwatorzy naprawili lub wymienili drewniane części, w tym przegniłe dolne belki. Wzmocnili też fundamenty i wykonali izolację, odnowili kamienny cokół oraz odtworzyli tynki. Badania pozwoliły ustalić, że rzeźba na frontowej ścianie jest wykonana z marmuru, być może włoskiego. Po konserwacji wróciła na swoje miejsce. Drewniany krucyfiks oczyszczono, zabezpieczono i umieszczono na tylnej ścianie.

Renowacja wpisuje się w program „Ratujemy kapliczki warmińskie”, prowadzony przez Powiat Olsztyński od 2023 roku we współpracy z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków i samorządami gminnymi. Każdego roku prace obejmują kilkanaście kapliczek. W tej kadencji powiat odnowił już około 40 obiektów.

Starosta olsztyński Andrzej Abako podkreślił, że kapliczki są ważną częścią regionalnego dziedzictwa i świadectwem przywiązania mieszkańców do Warmii. Wybór Brąswałdu wiąże się także z historią miejscowości oraz postaciami Marii Zientary-Malewskiej i księdza Walentego Barczewskiego, którzy pielęgnowali polskość i język polski w czasach, gdy Warmia nie należała do Polski.

Za teren, na którym stoi kapliczka, odpowiada Powiatowa Służba Drogowa w Olsztynie, która będzie sprawować nad nią dalszą opiekę. To ważne uzupełnienie prac konserwatorskich: odnowiony zabytek wymaga także bieżącego nadzoru.

Kapliczka nadal służy parafii

Przydrożne kapliczki pełniły funkcje religijne, wotywne i dziękczynne. Stawiano je między innymi na rozstajach dróg, przy granicach wsi i w miejscach ważnych dla mieszkańców. W Brąswałdzie tradycja pozostaje żywa – kapliczka nadal uczestniczy w życiu parafii.

„Podczas uroczystości Bożego Ciała ustawiamy tu ołtarz” – mówił ks. kan. Stanisław Tkacz, proboszcz parafii w Brąswałdzie.

Odnowiony obiekt łączy więc wartość zabytkową z funkcją, którą pełni dla mieszkańców. Jego historia nie kończy się na odtworzeniu dawnego wyglądu – kapliczka wciąż jest miejscem parafialnych uroczystości.

na podstawie: Powiat Olsztyński.