Warmia ma siłę zabytków. Pierwsze badanie pokazuje to wyraźnie

Warmię zwykle opisuje się przez jeziora, ale tym razem uwaga przesuwa się na zupełnie inny krajobraz. Nowe opracowanie patrzy na region jak na układ powiązanych ze sobą zabytków, sanktuariów i miejsc pamięci, które razem tworzą turystyczny szkielet Warmii. Autorzy badają nie tylko to, co widać na mapie, lecz także to, co może napędzać rozwój całego subregionu. Z Olsztyna i powiatu olsztyńskiego płynie przy tym jasny sygnał – bez współpracy samorządów ten potencjał pozostanie rozproszony.

• Pierwsza naukowa mapa Warmii stawia zabytki przed jeziorami
• Sieć szlaków ma spiąć rozproszone miejsca w jedną opowieść
• Szlak Świętej Warmii rośnie z projektu w rozpoznawalną markę

Pierwsza naukowa mapa Warmii stawia zabytki przed jeziorami

To pierwsze naukowe opracowanie poświęcone potencjałowi turystycznemu dziedzictwa kulturowego Warmii. Bartosz Król i Wojciech K. Szalkiewicz przygotowali je w oparciu o metodologię prof. A. Mikosa von Rohrscheidta z 2008 roku, która pozwala porównywać regiony nie tylko opisowo, ale też liczbowo. Takie podejście porządkuje obraz turystyki i pokazuje, gdzie region ma realną przewagę, a gdzie potrzebuje lepszej organizacji.

Autorzy nie zostawiają tu wiele miejsca na wątpliwości. W ich ocenie Warmia ma „wielki potencjał kulturowy”, a jej turystyczny charakter jest przede wszystkim „kulturowy”, nie przyrodniczy. To ważna korekta utartego spojrzenia na województwo, które najczęściej kojarzy się z jeziorami i wypoczynkiem nad wodą. W przypadku Warmii ciężar opowieści przesuwa się jednak w stronę zabytków, historii biskupstwa i gęstej sieci miejsc, które tworzą regionalną tożsamość.

„Warmia to przede wszystkim zabytki” – wskazują autorzy opracowania.

W ich ujęciu to właśnie one stają się podstawą licznych szlaków turystycznych budowanych wokół lokalnego dziedzictwa. Nie chodzi więc o pojedyncze atrakcje, lecz o całą opowieść rozpisaną na miasta, sanktuaria, kościoły i miejsca pamięci.

Sieć szlaków ma spiąć rozproszone miejsca w jedną opowieść

Wnioski z badania są równie wyraźne jak diagnoza. Warmia ma wysoki potencjał kulturowy, ale potrzebuje spójnej polityki, jeśli ten zasób ma być naprawdę wykorzystany. Król i Szalkiewicz zwracają uwagę na konieczność wzmacniania więzi między powiatami i gminami wchodzącymi w skład regionu. Samo dziedzictwo nie wystarczy, jeśli pozostanie rozrzucone po mapie bez wspólnego kierunku.

Według autorów skuteczny rozwój może się opierać na układach sieciowych, czyli zdefiniowanych szlakach kulturowych. Mogą to być trasy wytyczone w terenie, ale też ich odpowiedniki w przestrzeni wirtualnej. Taki model porządkuje ruch turystyczny, ułatwia planowanie pobytu i łączy miejsca, które bez tego funkcjonują osobno. Dla mieszkańców i samorządów to sygnał praktyczny – warto myśleć o Warmii nie jako o zbiorze punktów, lecz jako o całym systemie połączeń.

Opracowanie wpisuje się też w szerszy trend, w którym dziedzictwo kulturowe przestaje być traktowane wyłącznie jako pamiątka po przeszłości. Staje się zasobem ekonomicznym, a także narzędziem budowania rozpoznawalności regionu. W tym sensie Warmia nie konkuruje z Mazurami, ale pokazuje własną, odrębną tożsamość.

Powiązany artykuł

Warmia w raporcie zyskuje przewagę, ale promocja nadal nie składa się w całość

Szlak Świętej Warmii rośnie z projektu w rozpoznawalną markę

Andrzej Abako, starosta olsztyński, ocenia wyniki badań jako potwierdzenie kierunku obranej przed laty strategii. Jak mówi, analiza wzmacnia sens budowania oferty wokół Szlaku Świętej Warmii i unikalnego w skali kraju dziedzictwa dawnego dominium biskupów warmińskich. Zwraca też uwagę na wnioski dotyczące Olsztyna i powiatu olsztyńskiego, podkreślając znaczenie ścisłej współpracy samorządów przy projektach turystycznych.

Sam szlak narodził się wiosną 2020 roku, kiedy w komórce promocji Starostwa Powiatowego w Olsztynie przygotowano wirtualną trasę turystyczno-pielgrzymkową. W pierwszym etapie obejmowała ona 16 stacji. Znalazły się wśród nich znane miejsca pielgrzymkowe, sanktuaria oraz obiekty sakralne związane z historią biskupstwa warmińskiego i wydarzeniami religijnymi, historycznymi oraz legendarnymi. Rok później projekt poszerzono o kolejne 16 przystanków, tworzących Okolice Szlaku Świętej Warmii.

Z czasem ta inicjatywa zaczęła funkcjonować szerzej niż jako pojedynczy pomysł promocyjny. Stała się sztandarowym produktem turystycznym, a przy okazji także marką dla wielu powstających tu produktów lokalnych. Autorzy opracowania piszą, że Warmia zachowała niezwykłą ciągłość mimo burzliwych dziejów. W ich opisie pojawia się też „warmiński zodiak” złożony z 12 miast oraz 7 „świętych miejsc Warmii”, który tworzy czytelną sieć kulturową. To właśnie ona nadaje regionowi siłę, której nie da się zamknąć w prostym folderze turystycznym.

Na końcu pozostaje najważniejszy wniosek: Warmię nie tylko się zwiedza, ale też przeżywa. I właśnie dlatego pierwsza naukowa ocena jej potencjału może stać się dla samorządów oraz branży turystycznej punktem odniesienia na dłużej niż jeden sezon.

na podstawie: Starostwo Powiatowe w Olsztynie.