Legionelloza nie przenosi się między ludźmi. Zagrożenie kryje się w aerozolu wodnym

Prysznic, wanna z hydromasażem, fontanna, a nawet niektóre urządzenia klimatyzacyjne mogą wytwarzać aerozol zawierający bakterie Legionella. Zakażenie najczęściej zaczyna się od wdychania takiej mgiełki, choć możliwe jest także zachłyśnięcie skażoną wodą. Dla mieszkańców Olsztyna najważniejsza informacja jest prosta – legionelloza nie przenosi się przez bezpośredni kontakt z chorym człowiekiem.

• Bakteria jest w środowisku, ale choroba zaczyna się od kontaktu z wodą
• Od łagodnej gorączki Pontiac do ciężkiego zapalenia płuc
• Sprawne instalacje wodne ograniczają ryzyko zakażeń

Bakteria jest w środowisku, ale choroba zaczyna się od kontaktu z wodą

Bakterie z rodzaju Legionella naturalnie występują w środowisku wodnym. Ryzyko rośnie wtedy, gdy instalacje są niewłaściwie utrzymywane, a w urządzeniach i zbiornikach dochodzi do namnażania drobnoustrojów. Dlatego Państwowa Inspekcja Sanitarna kontroluje bezpieczeństwo instalacji wodnych przede wszystkim w obiektach użyteczności publicznej, placówkach ochrony zdrowia i budynkach zamieszkania zbiorowego.

Do zakażenia dochodzi najczęściej podczas wdychania drobnych cząstek wody unoszących się w powietrzu. Takie aerozole mogą powstawać między innymi:

• podczas korzystania z prysznica,
• w wannach z hydromasażem,
• przy fontannach,
• w niektórych systemach klimatyzacyjnych.

Zagrożenie może pojawić się również po zachłyśnięciu skażoną wodą. Dotychczas nie potwierdzono natomiast, by bakterie przenosiły się z człowieka na człowieka.

Pierwsze symptomy pojawiają się zwykle po 2–10 dniach od zakażenia. Początkowo mogą przypominać grypę. Najczęściej występują:

• wysoka gorączka,
• ból głowy,
• bóle mięśni,
• suchy kaszel,
• duszność i inne objawy zapalenia płuc.

U części chorych pojawiają się także bóle brzucha, nudności, wymioty lub biegunka. Możliwe są również zaburzenia świadomości i inne objawy neurologiczne. Po wystąpieniu takich dolegliwości, szczególnie po kontakcie z aerozolem wodnym, szybka konsultacja lekarska ma znaczenie, ponieważ wczesne rozpoznanie ułatwia rozpoczęcie leczenia.

Od łagodnej gorączki Pontiac do ciężkiego zapalenia płuc

Przebieg legionellozy może być różny. Choroba legionistów to jej postać płucna, związana z ciężkim zapaleniem płuc. Bez odpowiedniej terapii może prowadzić do poważnych powikłań. Szczególnej ostrożności wymagają osoby starsze, przewlekle chore oraz pacjenci z osłabioną odpornością.

Łagodniejsza postać zakażenia nosi nazwę gorączki Pontiac. Nie powoduje zapalenia płuc, ale może wywołać:

• nagły wzrost temperatury,
• ból głowy,
• bóle mięśni,
• dreszcze,
• objawy infekcji górnych dróg oddechowych.

Gorączka Pontiac zazwyczaj ustępuje samoistnie i nie pozostawia poważnych następstw. W najcięższych przypadkach legionelloza może jednak doprowadzić do sepsy albo zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, czyli DIC. Są to stany bezpośrednio zagrażające życiu.

Chorobę najczęściej leczy się odpowiednio dobranymi antybiotykami. Szybkie rozpoczęcie terapii zwiększa szanse na pełne wyzdrowienie, natomiast największe ryzyko ciężkiego przebiegu i zgonu dotyczy osób starszych, przewlekle chorych oraz z obniżoną odpornością.

Sprawne instalacje wodne ograniczają ryzyko zakażeń

Najskuteczniejszą ochroną przed legionellozą jest zapobieganie namnażaniu się bakterii. Odpowiedzialność za stan instalacji spoczywa na podmiotach zarządzających budynkami i urządzeniami wodnymi. Znaczenie mają między innymi:

• regularne czyszczenie i dezynfekowanie zbiorników,
• okresowe badania jakości wody,
• konserwacja urządzeń klimatyzacyjnych,
• kontrolowanie instalacji sanitarnych i kąpielowych,
• stały nadzór nad systemami wodnymi w placówkach ochrony zdrowia.

Państwowa Inspekcja Sanitarna prowadzi działania kontrolne i nadzorcze, ale samo badanie wody nie zastąpi bieżącej konserwacji. Dla mieszkańców oznacza to, że bezpieczeństwo zależy zarówno od kontroli instytucji, jak i od właściwego utrzymania instalacji przez zarządców obiektów. Regularna dezynfekcja, monitoring parametrów i szybkie reagowanie na nieprawidłowości ograniczają ryzyko wystąpienia ognisk zachorowań.

na podstawie: Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olsztynie.